Ngành công nghiệp trò chơi có thưởng hình thành lâu đời và phát triển mạnh ở Úc, gắn liền với văn hóa của Úc – cụ thể là, liên quan đến thể thao và đua xe – và trò chơi có thưởng là một nhân tố đóng góp đáng kể cho nền kinh tế quốc gia. Người Úc chi tiêu khoảng 25 tỷ đô la Úc mỗi năm cho các hình thức trò chơi có thưởng hợp pháp, đánh dấu mức tiêu dùng vào trò chơi có thưởng bình quân đầu người cao nhất trên thế giới. Trên khắp đất nước, có khoảng 200.000 máy poker, tạo ra doanh thu hơn 12 tỷ đô la Úc hàng năm. Ở New South Wales, cứ 75 người thì có một máy poker. Trên toàn quốc, 72,8% người trưởng thành chơi trò chơi có thưởng mỗi năm, với 33% người chơi hàng tuần. Số lượng máy poker ở vùng ngoại ô nước Úc nhiều hơn số lượng máy porker đặt ở nhà vệ sinh công cộng, máy ATM hoặc hộp thư.
Đua ngựa là một phần rất quan trọng trong văn hóa Úc đến mức trở thành biểu tượng xuất hiện trên trang riêng trong hộ chiếu quốc gia. Việc chuẩn hóa trò chơi có thưởng như một hoạt động giải trí góp phần gia tăng tỷ lệ người chơi các loại hình trò chơi có thưởng khác nhau, bao gồm đặt cược thể thao, đua xe và casino. Ngành công nghiệp này hoạt động theo quy định pháp luật chặt chẽ hướng tới tăng cường trò chơi có thưởng có trách nhiệm và bảo vệ người tiêu dùng. Phản ánh sự đa dạng văn hóa của đất nước, nhiều casino ở Úc cung cấp dịch vụ bằng nhiều ngôn ngữ – như tiếng Anh, tiếng Trung Quốc và tiếng Việt – thể hiện sự đóng góp đáng kể của người chơi Việt Nam vào tổng doanh thu trò chơi có thưởng.
Ngược lại, ở Việt Nam đánh bạc bị cấm đối với người dân, và về văn hóa đánh bạc được xem có liên quan đến tội phạm. Mặc dù có những quy định hạn chế như vậy, trò chơi có thưởng rất thu hút sự quan tâm của người dân, đặc biệt là trực tuyến, với 91% người đánh bạc bất hợp pháp đặt cược thông qua ứng dụng di động hoặc internet. Điều này dẫn đến văn hóa đánh bạc bất hợp pháp lan rộng, với việc truy cập vào các nền tảng trực tuyến ở nước ngoài thông qua Mạng riêng ảo (VPN) được phổ biến rộng rãi, cũng như các thị trường casino lớn ở các nước láng giềng, khiến cho dòng vốn đáng kể chảy ra khỏi Việt Nam. Người Việt Nam có thể chơi trò chơi có thưởng hợp pháp, nhưng chỉ tại một số casino ở Phú Quốc, và họ phải đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt: đủ 21 tuổi trở lên, có thu nhập hàng tháng từ 10 triệu đồng, có sự cho phép của gia đình và mua mức vé tham gia chơi là 1 triệu đồng/24 giờ liên tục/người hoặc 25 triệu đồng/tháng/người. Trước đây ở Thành phố Hồ Chí Minh và Vũng Tàu đã tổ chức các cuộc đua chó, nhưng các hoạt động này đã tạm dừng vào tháng 3 năm 2023 và vẫn chưa hoạt động trở lại kể từ thời điểm đó.
Khung pháp lý
Úc duy trì một khung pháp lý toàn diện và được xây dựng bài bản cho trò chơi có thưởng, được quản lý ở cả cấp liên bang và tiểu bang. Các công ty kinh doanh trò chơi có thưởng trực tuyến phải được cấp phép cung cấp dịch vụ ở Việt Nam, trong khi đó các nhà cung cấp nước ngoài phải tuân thủ quy định nghiêm ngặt về quyền tài phán. Hệ thống pháp luật thể hiện sự tập trung mạnh mẽ vào trò chơi có thưởng có trách nhiệm, bảo vệ người tiêu dùng và giảm thiểu ảnh hưởng bất lợi của trò chơi có thưởng. Các cơ chế thực thi được củng cố bởi Bộ luật Hình sự. Bộ luật này hình sự hóa các hoạt động trò chơi có thưởng không có giấy phép và một số hoạt động quảng cáo nhất định. Cách tiếp cận nhiều lớp này phản ánh một môi trường pháp lý phát triển hướng tới cân bằng lợi ích kinh tế và sức khỏe cộng đồng.
Ngược lại, Việt Nam có lập trường pháp lý rất nghiêm khắc đối với trò chơi có thưởng, hầu hết các hình thức đánh bạc đều bị cấm đối với người dân. Các hình thức trò chơi có thưởng hợp pháp bao gồm xổ số do nhà nước phát hành và casino được cấp phép hoạt động, chủ yếu phục vụ cho người nước ngoài. Đáng chú ý, Việt Nam không có một luật toàn diện duy nhất quy định về trò chơi có thưởng, mà lĩnh vực này được điều chỉnh thông qua một loạt các nghị định. Nghị định 03/2017/NĐ-CP vẫn là văn bản pháp luật chính về kinh doanh casino, trong khi Nghị định 147/2024/NĐ-CP cấm các ứng dụng di động theo hình thức đánh bạc và Nghị định 23/2024/NĐ-CP đưa ra khung pháp lý cho đặt cược thể thao.
Các tội phạm liên quan đến đánh bạc ở Việt Nam phải chịu các mức hình phạt nghiêm khắc theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015. Theo Điều 321, cá nhân đánh bạc trái phép được thua bằng tiền hay hiện vật trị giá từ 5 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng có thể bị phạt tù từ 6 tháng đến 36 tháng. Trong những trường hợp nghiêm trọng hơn – chẳng hạn đánh bạc sử dụng internet hoặc phương tiện điện tử, hoặc tiền hoặc hiện vật dùng đánh bạc trị giá 50 triệu đồng trở lên – thì bị phạt tù từ 3 đến 7 năm. Ngoài ra, cá nhân tổ chức đánh bạc hoặc gá bạc trái phép bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 300 triệu đồng và phạt tù đến 10 năm theo Điều 322. Mặc dù vậy, đánh bạc ở nước ngoài vẫn tiếp tục hoạt động phổ biến, đặt ra những thách thức về thực thi pháp luật và sự cần thiết phải có định hướng lập pháp rõ ràng hơn.
Chính sách và lý do thay đổi của Việt Nam
Trong bối cảnh Việt Nam ở giai đoạn quan trọng đánh giá lại cách tiếp cận của Việt Nam đối với quy định trò chơi có thưởng khi mà có nhiều lo ngại dòng vốn dịch chuyển khỏi Việt Nam và chảy ra nước ngoài sang các công ty kinh doanh trò chơi có thưởng ở nước ngoài. Ông Hoàng Ngọc Nhất, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Thiên Phúc, cho biết hàng năm ước tính có ít nhất 5-10 tỷ USD được người dân Việt Nam đổ vào thị trường đánh bạc, trong đó cá độ bóng đá chiếm đa số. Tuy nhiên, phần lớn số tiền này hiện đang chảy ra nước ngoài, mà không chịu thuế nội địa và thiếu sự giám sát pháp luật. Để giải quyết vấn đề này, chính phủ Việt Nam đang tập trung vào điều chỉnh quy định pháp luật về trò chơi có thưởng – nhằm giảm dòng vốn chảy ra nước ngoài, hạn chế ảnh hưởng bất lợi đối với xã hội và tăng cường giám sát mạnh mẽ hơn đối với thị trường trò chơi có thưởng bất hợp pháp đang phát triển, chứ không phải khuyến khích tham gia trò chơi có thưởng.
Các cải cách pháp lý gần đây cho thấy sự thay đổi chiến lược này. Đáng chú ý, Nghị định 23/2024/NĐ-CP đưa ra quy trình đấu thầu chính thức cho công ty kinh doanh đặt cược bóng đá quốc tế, đánh dấu một bước tiến hướng tới một chế độ cấp phép bài bản và minh bạch hơn. Mục tiêu của chính phủ là thu hút nhà đầu tư nước ngoài và khuyến khích thành lập các tổ chức kinh doanh trò chơi có thưởng hợp pháp tại Việt Nam, do đó hạn chế dòng vốn chảy ra khỏi Việt Nam và tạo nguồn thu thuế. Định hướng chính sách đang phát triển này phản ánh quá trình chuyển đổi kinh tế sâu rộng của Việt Nam từ một hệ thống kế hoạch hóa tập trung sang mô hình định hướng nền kinh tế thị trường, báo hiệu sự sẵn sàng thích ứng với những thay đổi về ưu tiên tài chính và xã hội.
Cơ hội cho các công ty kinh doanh trò chơi có thưởng Úc
Môi trường pháp lý đang phát triển này sẽ mang lại cơ hội đáng kể cho các công ty kinh doanh trò chơi có thưởng Úc tham gia và hỗ trợ sự phát triển của ngành công nghiệp trò chơi có thưởng hợp pháp mới nổi của Việt Nam. Một yếu tố quan trọng là khuyến khích trò chơi có thưởng có trách nhiệm thông qua dịch vụ tư vấn, xây dựng khung pháp lý và cung cấp các chương trình đào tạo chuyên biệt. Các công ty kinh doanh trò chơi có thưởng Úc, với bề dày kinh nghiệm về bảo vệ người tiêu dùng và giảm thiểu ảnh hưởng bất lợi của trò chơi có thưởng, có lợi thế để hỗ trợ các casino và nền tảng trực tuyến ở Việt Nam thực hiện các giải pháp bền vững về trò chơi có thưởng có trách nhiệm phù hợp với các thông lệ quốc tế tốt nhất.
Cụ thể là, đặt cược thể thao mang lại tiềm năng tăng trưởng đáng kể, với ước tính thị trường hơn 1 tỷ USD doanh thu hàng năm. Tuy nhiên, việc tham gia vào phân khúc này sẽ đặt ra yêu cầu tuân thủ các quy định nghiêm ngặt, bao gồm quy trình cấp phép và thực thi theo Nghị định 23/2024/NĐ-CP. Ngoài hoạt động đầu tư kinh doanh trò chơi có thưởng trực tiếp, các công ty Úc có thể tận dụng thế mạnh của họ về công nghệ và phần mềm – đặc biệt là trong các lĩnh vực như an ninh mạng, phân tích dữ liệu, quyền riêng tư và các công cụ trò chơi có thưởng có trách nhiệm – để hỗ trợ các công ty kinh doanh trò chơi có thưởng ở Việt Nam xây dựng cơ sở hạ tầng kinh doanh trò chơi có thưởng an toàn và bền vững.
Thách thức và giải pháp
Một trong những rào cản chính đối với các công ty kinh doanh trò chơi có thưởng nước ngoài thâm nhập thị trường Việt Nam là quy định hạn chế nghiệm ngặt của Việt Nam đối với tiếp thị liên quan đến trò chơi có thưởng. Hầu hết các hình thức quảng cáo và tiếp thị đều bị cấm, bao gồm quảng cáo trực tiếp và gián tiếp qua truyền hình, phương tiện truyền thông và biển báo ngoài trời. Điều này tạo ra rào cảo lớn cho các thương hiệu nước ngoài trong việc xây dựng hình ảnh và nhận diện ở Việt Nam. Do đó, các công ty Úc có thể cần dựa vào các hình thức tiếp cận phù hợp hơn như truyền miệng, hợp tác với những người có ảnh hưởng địa phương hoặc các chiến dịch thông tin mà không quảng bá trò chơi có thưởng một cách công khai.
Một khía cạnh đáng lo ngại khác là quy định pháp luật không rõ ràng liên quan đến các thỏa thuận về việc di chuyển của công dân Việt Nam sang nước ngoài để chơi trò chơi có thưởng. Mặc dù việc này không được xem là bất hợp pháp, nhưng các hoạt động như vậy có thể bị giám sát nếu được coi là khuyến khích hoặc tiếp thị trò chơi có thưởng, khiến cho các công ty kinh doanh trò chơi có thưởng bị rủi ro về danh tiếng và tuân thủ pháp luật. Đặc biệt điều này tương quan với số lượng người Việt Nam ra nước ngoài chơi trò chơi có thưởng ngày càng tăng, cụ thể là ở các trung tâm trong khu vực như Campuchia, Ma Cao và Úc. Trò chơi có thưởng ở nước ngoài nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của pháp luật Việt Nam, có nghĩa là những người chơi là người Việt Nam tham gia trò chơi có thưởng xuyên biên giới không được bảo vệ bởi quy định về bảo vệ người tiêu dùng, các giải pháp trò chơi có thưởng có trách nhiệm hoặc quy định pháp luật như trường hợp người Việt Nam tham gia trò chơi có thưởng ở Việt Nam theo quy định pháp luật Việt Nam.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đối với các công ty kinh doanh trò chơi có thưởng nước ngoài nằm ở việc kiểm soát tài chính nghiêm ngặt của Việt Nam. Việc chuyển tiền liên quan đến trò chơi có thưởng cho các tổ chức ở nước ngoài chịu sự giám sát chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Các giao dịch ngoại hối, đặc biệt là những giao dịch liên quan trò chơi có thưởng, được giám sát và quản lý chặt chẽ, tạo ra nút thắt tài chính và hoạt động tiềm ẩn cho các công ty quốc tế tìm cách thu hồi lợi nhuận hoặc tài trợ cho các hoạt động ở Việt Nam. Việc chuyển tiền ra nước ngoài đối với trò chơi có thưởng hoặc tài trợ để hỗ trợ tham gia trò chơi có thưởng sẽ không được Ngân hàng Nhà nước cho phép.
Cải cách tiềm năng và triển vọng tương lai của Việt Nam
Tương lai của quy định trò chơi có thưởng ở Việt Nam vẫn chưa rõ ràng nhưng trò chơi có thưởng đang ngày càng thu hút sự quan tâm của các nhà hoạch định chính sách, nhà đầu tư và tổ chức cá nhân trong ngành dịch vụ trò chơi có thưởng. Các cải cách tiếp theo được dự kiến thực hiện vì chính phủ muốn hiện đại hóa và đồng bộ quy định pháp luật, để cân bằng nhu cầu ngày càng tăng về dịch vụ trò chơi có thưởng và nhu cầu giám sát hiệu quả và bảo vệ người tiêu dùng. Các cải cách dự kiến có thể bao gồm việc nới lỏng dần hạn chế đối với việc người Việt Nam tham gia vào các hoạt động trò chơi có thưởng theo quy định, chẳng hạn mở rộng quyền truy cập vào các nền tảng trực tuyến được cấp phép hoặc phê duyệt có chọn lọc các casino trên đất liền. Mặc dù các biện pháp này có thể kích thích tăng trưởng kinh tế, phát triển du lịch và giảm sự phụ thuộc vào các thị trường không được kiểm soát, nhưng cũng cần có những đánh giá quan trọng xung quanh việc quản lý tác hại liên quan đến trò chơi có thưởng.
Sự tăng cường giám sát theo quy định pháp luật được kỳ vọng là một phần của quá trình chuyển đổi này, đặc biệt trong các hoạt động giám sát và thực thi liên quan đến trò chơi có thưởng trực tuyến ở Việt Nam và nước ngoài. Việc xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật số vững chắc có khả năng giải quyết các vấn đề phức tạp của nền tảng trò chơi có thưởng hiện đại là cần thiết. Việt Nam có thể hưởng lợi từ việc áp dụng các thông lệ tốt nhất từ các mô hình pháp lý được thừa nhận, như Úc, đặc biệt là trong các lĩnh vực như giám sát kỹ thuật số, cấp phép và bảo vệ người tiêu dùng.
Quan trọng là khuyến khích mở rộng trò chơi có thưởng có trách nhiệm trong tương lai. Dựa trên kinh nghiệm của Úc, Việt Nam có thể triển khai bộ quy tắc giai đoạn đầu tích hợp giảm thiểu ảnh hưởng bất lợi của trò chơi có thưởng, giáo dục công đồng và can thiệp có mục tiêu. Điều này bao gồm đầu tư vào các chiến dịch nâng cao nhận thức cộng đồng, công cụ tự loại trừ, cơ chế can thiệp sớm và các dịch vụ hỗ trợ cho cá nhân có nguy cơ. Bằng cách nội luật hóa các nguyên tắc trò chơi có thưởng có trách nhiệm vào quy định pháp luật của Việt Nam ngay từ giai đoạn đầu, Việt Nam có khả năng tránh những lỗ hổng pháp lý phổ biến mà các thị trường mới nổi khác gặp phải và giúp Việt Nam trở thành quốc gia dẫn đầu khu vực về phát triển trò chơi có thưởng bền vững và được quản lý tốt.
Tóm lại, các công ty kinh doanh trò chơi có thưởng Úc nhận định thị trường trò chơi có thưởng Việt Nam có sự kết hợp phức tạp giữa cơ hội và thách thức. Hiện thực hóa tiềm năng của thị trường Việt Nam không chỉ cần có sự am hiểu sâu sắc về khung pháp lý và quy định pháp luật đang phát triển của Việt Nam mà còn phải cam kết lâu dài về sự tuân thủ, minh bạch và trách nhiệm xã hội. Khi chính phủ có khả năng hướng tới một môi trường trò chơi có thưởng có cấu trúc và được quản lý chặt chẽ hơn, các công ty Úc có cơ hội trở thành đối tác tin cậy bằng kinh nghiệm lãnh đạo trong ngành công nghiệp trò chơi có thưởng có trách nhiệm, tuân thủ pháp luật và đổi mới công nghệ. Thành công ở thị trường mới nổi này sẽ phụ thuộc vào sự tham gia chiến lược, sự nhạy bén về văn hóa và khả năng điều chỉnh các mục tiêu thương mại với các mục tiêu chính sách rộng lớn hơn của Việt Nam về giảm thiểu ảnh hưởng bất lợi của trò chơi có thưởng và phát triển kinh tế bền vững.
Gabriel Tambakis
