Quy định Halal là gì?
Trong tiếng Ả Rập, “Halal” có nghĩa là hợp pháp và được phép phù hợp với các chuẩn mực và giá trị của đạo Hồi. Thuật ngữ này thường được dùng để chỉ thực phẩm đáp ứng các điều kiện cho những người theo đạo Hồi sử dụng. Tại Việt Nam, hiện nay, số lượng tín đồ Hồi giáo đạt gần 100.000 người với 90 cơ sở thờ tự[1]. Trong ngữ cảnh về thực phẩm, quy định Halal bao gồm các yêu cầu nghiêm ngặt về chế độ ăn uống mà tín đồ Hồi giáo đang tuân thủ. Thị trường Halal đang nổi lên như một thị trường quan trọng nhờ vào một số lượng lớn người Hồi giáo trên toàn cầu và nhu cầu ngày càng tăng đối với các sản phẩm đạt chứng nhận Halal trong các lĩnh vực thực phẩm, đồ uống, du lịch và hàng tiêu dùng. Thị trường này đang được nhiều quốc gia trên thế giới khai thác, và Việt Nam cũng bắt đầu khai thác cơ hội toàn cầu này.
Để tiêu chuẩn hóa việc sản xuất và tạo điều kiện cho hàng hóa và dịch vụ Việt Nam tiếp cận thị trường Halal quốc tế, Chính phủ đã thực hiện những bước đầu tiên nhằm xây dựng một hệ thống quản lý bảo đảm tính xác thực và chất lượng của các sản phẩm và dịch vụ Halal để có thể được thị trường quốc tế chấp nhận. Việt Nam hiện chưa ban hành một nghị định riêng về sản phẩm Halal, nhưng Chính phủ đang bắt đầu xây dựng khung pháp lý để quản lý các sản phẩm và dịch vụ Halal tiêu thụ tại Việt Nam và xuất khẩu. Hiện có một Dự thảo Nghị định về quản lý chất lượng sản phẩm và dịch vụ Halal (“Dự thảo Nghị định”). Theo Dự thảo Nghị định, sản phẩm Halal là những sản phẩm đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo Luật Hồi giáo và đủ tiêu chuẩn của một sản phẩm Halal. Dịch vụ Halal là các dịch vụ liên quan đến sản phẩm Halal, bao gồm vận chuyển, lưu trữ, đóng gói, trưng bày và xử lý.
Nhìn chung, các quy định về Halal của Việt Nam tập trung vào việc quản lý sản phẩm và dịch vụ Halal – cụ thể là chất lượng của chúng, bao gồm các quy định về chế biến, đóng gói, đánh giá sự phù hợp của các sản phẩm/dịch vụ Halal, việc ghi nhãn, chứng nhận và kiểm tra đối với các sản phẩm Halal. Các quy định này cũng bao gồm việc xử lý vi phạm và các chính sách hỗ trợ đối với sản phẩm và dịch vụ Halal. Tuy nhiên, các yêu cầu pháp lý về việc chứng nhận sản phẩm hoặc dịch vụ cho phù hợp với tiêu chuẩn Halal là một nội dung pháp lý mới của Chính phủ Việt Nam nhằm bảo đảm rằng hoạt động sản xuất và các sản phẩm được cho là đạt chứng nhận Halal tuân thủ Luật Hồi giáo và được phép tiêu dùng đối với người Hồi giáo. Các quy định này nhằm mục đích hỗ trợ thị trường Halal tại Việt Nam cũng như hỗ trợ xuất khẩu sang các thị trường Halal ở nước ngoài.
Chính phủ Việt Nam sẽ hỗ trợ thị trường Halal như thế nào?
Dự thảo Nghị định quy định các nguyên tắc và tiêu chuẩn quản lý các sản phẩm và dịch vụ Halal, bao gồm những yêu cầu về ghi nhãn và truy xuất nguồn gốc. Tất cả sản phẩm Halal lưu hành trên thị trường đều phải được dán nhãn rõ ràng cụm từ “SẢN PHẨM HALAL” hoặc “HALAL” bằng chữ in hoa tại nơi dễ nhìn thấy trên nhãn sản phẩm. Nhãn sản phẩm phải thể hiện tên, mã số, và logo của tổ chức chứng nhận Halal. Bao bì không được chứa các hình ảnh, ký hiệu hoặc yếu tố bị cấm theo Luật Hồi giáo. Điều đó cho thấy, Chính phủ muốn hỗ trợ ngành công nghiệp thực phẩm Halal theo hướng tuân thủ các tiêu chuẩn và yêu cầu Halal.
Đồng thời, các tổ chức, cá nhân sản xuất và kinh doanh sản phẩm Halal cũng như cung cấp dịch vụ Halal phải công bố các tiêu chuẩn áp dụng cho sản phẩm và dịch vụ của mình. Các tổ chức, cá nhân này phải tuân thủ Luật chất lượng sản phẩm và hàng hóa và Dự thảo Nghị định về Halal sắp được hoàn thiện. Việc công bố các tiêu chuẩn áp dụng phải được hoàn thành trước khi lưu hành sản phẩm và dịch vụ Halal trên thị trường hoặc cung cấp cho khách hàng.
Dự thảo Nghị định cũng có một chương riêng quy định về quy trình đánh giá sản phẩm hoặc dịch vụ có đạt tiêu chuẩn Halal hay không. Dự thảo này cũng quy định thủ tục và tiêu chí để các tổ chức Việt Nam được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động chứng nhận sản phẩm Halal cần thiết để có thể chứng nhận các sản phẩm này. Chỉ những sản phẩm và dịch vụ Halal được đánh giá bởi một tổ chức Halal có đủ điều kiện tại Việt Nam hoặc một tổ chức Halal quốc tế được Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam công nhận đáp ứng tiêu chuẩn Halal mới được phép lưu hành tại Việt Nam.
Dự thảo Nghị định cũng quy định các chính sách hỗ trợ cho các doanh nghiệp và tổ chức kiểm định Halal đủ điều kiện tại Việt Nam. Ví dụ, Chính phủ có thể ưu đãi tài chính cho các dự án đầu tư chuyên sâu vào dây chuyền và công nghệ sản xuất Halal hoặc các dự án thành lập hệ thống quản lý chất lượng đạt tiêu chuẩn Halal. Chính phủ cũng sẽ hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào các chương trình khoa học và công nghệ để thực hiện nghiên cứu và đổi mới công nghệ sản xuất liên quan đến các sản phẩm Halal.
Theo Dự thảo Nghị định, Chính phủ sẽ hỗ trợ truy xuất nguồn gốc các sản phẩm Halal và sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp tiếp cận thông tin thị trường, pháp lý và kỹ thuật. Cụ thể, Chính phủ sẽ xây dựng, duy trì và phát triển một cơ sở dữ liệu Halal quốc gia nhằm đảm bảo sự kết nối và chia sẻ dữ liệu với Cơ sở Dữ liệu Quốc gia hiện hành về Tiêu chuẩn, Đo lường, và Chất lượng sản phẩm. Các cơ quan có thẩm quyền cũng có thể cung cấp kinh phí để hỗ trợ chi phí cho việc công nhận theo tiêu chuẩn quốc tế lần đầu đối với các phòng thử nghiệm, các tổ chức chứng nhận Halal nếu các phòng thử nghiệm và tổ chức này cam kết phục vụ sự phát triển của ngành.
Bằng cách phát triển các chiến lược rõ ràng, cải thiện chất lượng và độ an toàn của sản phẩm, cùng với việc đạt được các chứng nhận Halal được công nhận, các doanh nghiệp Việt Nam có thể từng bước xây dựng lòng tin của người tiêu dùng và đảm bảo vị thế vững chắc hơn trên thị trường Halal toàn cầu đang phát triển nhanh chóng.
[1] Thông tin từ Ban Tôn giáo Chính phủ https://btgcp.gov.vn/doi-song-tin-nguong-ton-giao/hoi-giao-o-viet-nam-va-nhung-dong-gop-tieu-bieu-tren-linh-vuc-van-hoa-cua-hoi-giao-postkwnV2GenBM.html
