Việt Nam đã chủ động và thành công trong việc thu hút các nhà đầu tư công nghệ trong nước và nước ngoài thông qua việc tăng cường các chính sách ưu đãi đầu tư và cải cách khung pháp lý. Chúng tôi sẽ điểm qua những yếu tố hấp dẫn chính của môi trường đầu tư tại Việt Nam trong lĩnh vực này.
Khung Pháp Lý Mới
Luật Công nghiệp Công nghệ số có hiệu lực từ tháng 1 năm 2026 đã đánh dấu một cột mốc quan trọng. Luật này tạo một khung pháp lý thống nhất để quản lý các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), hạ tầng số, trung tâm dữ liệu và tài sản số.
Sự thay đổi này mang lại sự đảm bảo chắc chắn hơn về mặt pháp lý cho các nhà đầu tư. Trước đây, các dự án công nghệ thường phải chịu sự điều chỉnh của nhiều quy định khác nhau dưới sự quản lý của nhiều bộ ngành và cơ quan quản lý khác nhau. Luật mới sẽ hợp nhất cơ chế giám sát quản lý, đơn giản hóa quy trình tuân thủ, đồng thời đưa ra một hệ thống ưu đãi và cơ chế hỗ trợ đầu tư và định hướng rõ ràng.
Ngoài ra, Chính phủ cũng đã ban hành danh mục các sản phẩm và dịch vụ công nghệ số trọng điểm được hưởng ưu đãi. Các nhà đầu tư tham gia vào hoạt động nghiên cứu, phát triển, sản xuất hoặc cung cấp các sản phẩm và dịch vụ ưu tiên này sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi.
Luật Trí tuệ Nhân tạo có hiệu lực vào tháng 3 vừa qua cũng góp phần vào bước tiến trong việc phát triển chính sách thông qua việc đưa ra phân loại và quản lý dựa trên mức độ rủi ro đối với các hệ thống AI. Luật cũng quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, cho phép các công ty công nghệ thử nghiệm và triển khai các sản phẩm AI. Đây là một tín hiệu tích cực dành cho các nhà đầu tư nghiêm túc, khẳng định quyết tâm của Việt Nam trong việc xây dựng một hệ sinh thái minh bạch, dựa trên luật pháp nhằm thu hút và duy trì dòng vốn đầu tư công nghệ dài hạn, chất lượng cao.
Luật Đầu tư mới nhất, cũng được ban hành vào tháng 3, đưa ra các quy định chuyên biệt cho các ưu đãi đầu tư đặc biệt, các biện pháp hỗ trợ và chính sách ưu đãi về thuế.
Song song với đó, Chính phủ đã thành lập một quỹ hỗ trợ đầu tư nhằm thu hút các nhà đầu tư chiến lược và các tập đoàn đa quốc gia hoạt động trong các lĩnh vực ưu tiên.
Các Chính Sách Ưu đãi Mới
Các chính sách ưu đãi tài chính được quy định trong các văn bản luật mới về công nghệ của Việt Nam cũng rất đáng lưu ý.
Ưu đãi đầu tư trong lĩnh vực khoa học và công nghệ đã được xác định là một trong những ưu tiên hàng đầu. Một điểm đáng chú ý là Chính phủ có thể chủ động xác định và điều chỉnh danh mục các ngành, lĩnh vực ưu đãi thông qua các quyết định. Cách tiếp cận này cho phép khung pháp lý thích ứng nhanh chóng với các biến động thực tế. Sự linh hoạt này đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực công nghệ, nơi mà đổi mới sáng tạo và sự phát triển không ngừng diễn ra với tốc độ nhanh chóng.
Luật Đầu tư đưa ra các hình thức ưu đãi đầu tư, bao gồm: ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, áp dụng thuế suất ưu đãi hoặc miễn, giảm thuế; miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa tạo tài sản cố định, cũng như nguyên liệu, vật tư, linh kiện phục vụ sản xuất; miễn hoặc giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế sử dụng đất; và khấu hao nhanh đồng thời tăng mức chi phí được khấu trừ khi tính thuế.
Các dự án nằm trong khu công nghệ cao và khu công nghệ số có thể áp dụng một quy trình đầu tư đặc biệt. Quy trình này sẽ rút ngắn đáng kể thời gian tiến hành thủ tục hành chính, tạo ra lực hút đặc biệt đối với các dự án công nghệ số, dự án bán dẫn, trung tâm dữ liệu AI và trung tâm đổi mới sáng tạo.
Theo các quy định mới này, nhà đầu tư chỉ cần tuân thủ các tiêu chuẩn và nộp báo cáo kinh tế – kỹ thuật kèm theo các biện pháp giảm thiểu tác động môi trường. Họ sẽ được miễn xin giấy phép xây dựng, phê duyệt quy hoạch hoặc các loại giấy phép tiền khả thi khác vốn thường là bắt buộc trước đây.
Cơ chế này được áp dụng rộng rãi không hạn chế, ngoại trừ các dự án đầu tư thuộc diện phải được chấp thuận chủ trương.
Trong khi đó, Quỹ Hỗ trợ Đầu tư (được thành lập vào cuối năm 2024) sẽ cấp vốn từ ngân sách Chính phủ lên tới 50% chi phí đầu tư ban đầu cho các dự án nghiên cứu và phát triển (R&D) trong lĩnh vực bán dẫn và AI. Nguồn vốn này bao gồm chi phí xây dựng cơ sở hạ tầng và nhà xưởng, mua sắm máy móc thiết bị, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển nhân tài, cũng như các hoạt động sản xuất thử nghiệm và R&D.
So với các điểm đến đầu tư khác trong khu vực, mức độ hỗ trợ tài chính trực tiếp từ Chính phủ như vậy là một yếu tố tạo nên lợi thế khác biệt đáng kể. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng về vốn để gia nhập thị trường, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong quá trình triển khai dự án liên quan đến việc xây dựng các cơ sở mới.
Phát triển Nguồn Nhân lực
Ở một khía cạnh khác, vào năm 2024, Việt Nam đã bắt đầu hướng tới mục tiêu đào tạo 50.000 nhân lực trong lĩnh vực bán dẫn có trình độ đại học trở lên vào năm 2030, điều này mang tính nền tảng nhằm bảo đảm nguồn nhân lực cần thiết cho lĩnh vực sản xuất công nghệ cao phát triển tương xứng với dòng vốn đầu tư vào Việt Nam.
Nhìn một cách tổng thể hơn, lực lượng lao động trẻ, am hiểu công nghệ số, cùng với nền tảng giáo dục STEM vững mạnh, sẽ tạo nên một lợi thế cạnh tranh đáng kể cho Việt Nam. Các trường đại học đang tích cực mở rộng các chương trình đào tạo kỹ sư, đồng thời các chuyên gia công nghệ nước ngoài có trình độ cao cũng được hưởng các chính sách ưu đãi về thuế thu nhập cá nhân theo các quy định pháp luật mới.
Đối với các nhà đầu tư có định hướng đầu tư lâu dài, trọng tâm phát triển nguồn nhân lực này góp phần giảm thiểu rủi ro khan hiếm nhân tài, vấn đề vốn từng hạn chế khả năng mở rộng quy mô công nghệ tại một số thị trường khác trong khu vực. Bên cạnh đó, khung pháp lý về khu công nghệ số cũng đã được ban hành, cho phép các nhà đầu tư thành lập và vận hành các khu công nghệ tập trung với quy trình cấp phép, tiếp cận đất đai và thủ tục hải quan được đơn giản hóa tối đa.
Lợi Ích Từ Các Khu Công Nghệ Tập Trung
Các dự án hoạt động trong các khu công nghệ sẽ được hưởng cơ chế ưu tiên trong thủ tục hải quan, bao gồm việc rút ngắn thời gian xử lý và đơn giản hóa hồ sơ, chứng từ đối với hoạt động nhập khẩu hàng công nghệ. Đối với các công ty đang quản lý chuỗi cung ứng toàn cầu phức tạp, hiệu quả vận hành này được kỳ vọng sẽ giúp tiết kiệm chi phí và rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường.
Các thành phố như Đà Nẵng đã chứng minh được tiềm năng của mô hình này khi thu hút gần 70 doanh nghiệp trong lĩnh vực bán dẫn, vi mạch và AI, bao gồm các ông lớn như Marvell, Synopsys, Renesas và FPT Semiconductor. Nhằm thúc đẩy đà phát triển này, thành phố đã thành lập Trung tâm Nghiên cứu, Đào tạo thiết kế vi mạch và Trí tuệ nhân tạo Đà Nẵng với mục tiêu thúc đẩy sự phát triển của cả hai ngành, đồng thời định vị Đà Nẵng trở thành trung tâm AI của Việt Nam và Đông Nam Á.
Các chính sách ưu đãi đầu tư sẽ chỉ thực sự khả thi khi được bảo đảm bởi quyết tâm hoạch định chính sách nhất quán. Việt Nam định hướng đặt chiến lược phát triển công nghệ là một trong những trọng tâm trong chính sách quốc gia ở cấp độ cao.
Việt Nam cũng đã đặt ra các mục tiêu rõ ràng đến năm 2030: trong nhóm 3 quốc gia dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về năng lực cạnh tranh kỹ thuật số và R&D trong lĩnh vực AI, phủ sóng mạng 5G trên toàn quốc, và đảm bảo kinh tế số đóng góp ít nhất 30% vào GDP của cả nước.
Tầm Nhìn Dài Hạn
Những mục tiêu này không chỉ mang tính định hướng, mà đã trở thành những nhiệm vụ chính sách cụ thể, định hình việc phân bổ ngân sách, xác định các ưu tiên về chính sách và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan nhà nước. Đối với các nhà đầu tư, cam kết về mặt chính sách ở cấp độ này là một biểu thị mạnh mẽ cho thấy Việt Nam đang theo đuổi chiến lược thu hút đầu tư ổn định và dài hạn. Đối với các doanh nghiệp công nghệ và nhà đầu tư đang đánh giá các cơ hội đầu tư tại Đông Nam Á, cánh cửa ưu đãi của Việt Nam đang rộng mở, được xác định rõ ràng và nhận được sự hỗ trợ tích cực từ một Chính phủ định hướng thúc đẩy tăng trưởng công nghệ.
